Początek września mija zawsze pod znakiem imprezy, która na Rynek ściąga rzesze krakowian i turystów pragnących obejrzeć wybory najwspanialszego jamnika. Zwierzęta towarzyszą nam od najdawniejszych czasów. Przyjrzyjmy się dzisiaj tym, bez których obraz dzisiejszego Krakowa byłby niepełny i czegoś by w nim brakowało.
Legendarne i egzotyczne stworzenia.
Już samo założenie miasta i jego nazwa wiąże się z legendą, w której biorą udział dwa stworzenia. Jednym z nich jest pustoszący gród smok, którego pokonuje sprytny szewczyk Skuba. Drugim jego ofiara, czyli owca, która posłużyła do stworzenia pułapki, dzięki której pozbyto się Smoka Wawelskiego. Dzisiaj po legendarnym smoku została jego grota zwana Smoczą Jamą oraz pomnik, który jest dużą atrakcją ponieważ cyklicznie zieje ogniem. Stał się on jednym z symboli miasta. Całe Wzgórze Wawelskie jest pokryte smoczymi zdobieniami nawiązującymi do jego pradawnego mieszkańca. Jeśli chodzi o owce, to spotkanie ich w dzisiejszym mieście należy do rzadkości i stanowi wręcz egzotyczną atrakcję. Kiedyś były wypasane na licznych łąkach otaczających Kraków. Trzymano je również w mieście, np. przy Rynku Głównym, gdzie zapełniały stoły w karczmie w dzisiejszej kamienicy „Pod Baranami”, której nazwa również nawiązuje do owczej historii. Obecnie jedynym miejscem, gdzie możemy natknąć się na pasące się baranki są Błonia, gdzie od czasu do czasu sprowadza się stada, stanowiące nie lada atrakcję.
Z historią miasta wiążę się też wiele opowieści o egzotycznych stworzeniach. Takich jak wielbłądy na Rynku, które miały przybyć wraz z tureckim poselstwem, ale także zwierzęta, których wizerunki i płaskorzeźby zdobią fronty kamienic czy królewskich nagrobków. Spotykamy tu lwy, nosorożce, słonie oraz inne egzotyczne ptaki i ssaki. Nawiedzając Katedrę Wawelską warto zwrócić uwagę na lwy otaczające polskich monarchów, które podkreślają ich królewski majestat. Przechodząc ulicą Grodzką warto zwrócić uwagę na herby kamienic, w tym nosorożca, elefanta (słonia) i najstarszego lwa, który zdobi średniowieczny dom „Podelwie”. Innymi stworami, które rozbudzały wyobraźnie krakowian byli właściciele kości wiszących u wejścia do katedry. Dzisiaj wiemy, że są to pozostałości mamuta, nosorożca włochatego i morskiego ssaka. Kiedyś uważano, że są to kości smoka i przypisywano im magiczne moce.
Nasi codzienni towarzysze – legendy i historie z nimi związane.
A co z naszymi codziennymi towarzyszami? Od najdawniejszych lat w wielu mieszkaniach krakowian zamieszkiwały koty i psy. Krajobraz miasta dopełniały konie. Służyły za zwierzęta pociągowe, a także wykorzystywane były w czasie wojen i innych konfliktów. Dzisiaj każdy kto odwiedza krakowski Rynek spotyka powozy zaprzężone w parę koni, czyli dorożki. Ich historia sięga XIX wieku. Wykorzystywane były jako środek lokomocji w mieście. Obecnie wyparte przez taksówki, stanowią atrakcję turystyczną. Najbardziej znaną dorożką był powóz Jana Kaczary, którego w wierszu z 1948 roku „Zaczarowana dorożka” przedstawił poeta Kontanty Ildefons Gałczyński. Tablicę poświęconą literackiej przejażdżce autora znajdziemy u wylotu ul. Floriańskiej od strony Kościoła Mariackiego. Będąc w tej części miasta warto jeszcze odwiedzić kota Hipolita, który w Kamienicy Hipolitów ze zwykłego dachowca stał się honorowym „kuratorem” wystaw muzealnych organizowanych przez MHMK. Spostrzegawczy turysta zwiedzając Kraków, na wielu parapetach, w oknach i innych miejscach dostrzeże koty, które towarzyszą jego mieszkańcom.
We wstępie wspomniałem już o Marszu Jamników, który odbywa się corocznie. W Krakowie od dawna mieszkało wiele psów. Ich wizerunki zachowały się na królewskich nagrobkach, rycinach przedstawiających cechy miejskie. Stanowiły one symbol wierności i odwagi. Najsłynniejszym psem, który zamieszkiwał w grodzie Kraka był czarny mieszaniec Dżok, którego pomnik stoi na Bulwarach Wiślanych. Stał on się symbolem psiej wierności. Po tym jak jego pan zmarł na zawał serca, Dżok przez rok czekał na niego w miejscu, gdzie ostatni raz widział swego właściciela.
Innymi zwierzakami, które towarzyszą krakowianom są gołębie, szczególnie liczne w okolicach Rynku Głównego. Wg. legendy są to mieszczanie i rycerze Henryka Probusa, którzy za karę zostali zaklęci w ptaki przez wiedźmę, po tym jak książę nie dopełnił danego słowa. Gołębie budzą sprzeczne uczucia, ale wiele osób lubi sobie z nimi zrobić zdjęcie w trakcie karmienia okruszkami z obwarzanków.
Ostatnim ze zwierzaków, który nie jest stricte związany z Krakowem, ale jego historia jest bardzo ciekawa, jest niedźwiedź Wojtek. Jedyny zwierzak, który był żołnierzem. Służył w armii gen. Andersa podczas II W.Ś. Jego pomnik możemy podziwiać w Parku Jordana.
Proponowana trasa zwiedzania.
Kamienica Hipolitów, Rynek Główny, Ul. Grodzka, Katedra Wawelska, Smocza Jama, Bulwary Wiślane, Błonia, Park Jordana
