Większość krakowskich Żydów została na początku okupacji przesiedlona na wschód, na Lubelszczyznę (przeważającą część zginęła potem w tamtejszych obozach zagłady, m.in. Treblince). Dla pozostałych w Krakowie ok. 17 tysięcy niemieccy okupanci utworzyli getto krakowskie w Podgórzu. Istniało ono do brutalnej likwidacji w 1943 roku, kiedy to pozostałych przy życiu przesiedlono do obozu koncentracyjnego w Płaszowie, sąsiadującej z Podgórzem dzielnicy (ponad dwa tysiące ludzi zamordowano w czasie akcji likwidacyjnej, wielu zginęło wcześniej).
Obóz koncentracyjny Kraków Płaszów
Powstał na miejscu dwóch cmentarzy żydowskich, a materiał z nagrobków wykorzystano w trakcie budowy dróg i baraków (stąd dekoracje do filmu Spielberga Lista Schindlera w formie drogi z macew, o których pisaliśmy w poprzednim wpisie). Dziś można odwiedzić nieliczne relikty wspomnianych cmentarzy na ul. Jerozolimskiej i Abrahama. Niedaleko przetrwała również willa należąca do komendanta obozu w Płaszowie Amona Goetha powieszonego po wojnie za zbrodnie wojenne w krakowskim więzieniu na Montelupich. Natomiast na granicy Podgórza i Płaszowa, w pobliżu Kopca Kraka zlokalizowany jest, również wspomniany w poprzednim wpisie, Kamieniołom Liban – malownicze, ale mroczne miejsce. Funkcjonował tu odrębny obóz pracy przymusowej, pracowali tu także więźniowie z Płaszowa.
Plac Bohaterów Getta
Warto udać się również na plac, skąd naziści wywozili zebranych tu Żydów do obozu, mordując przy okazji setki ludzi. Dziś te straszne wydarzenia upamiętnia sugestywny pomnik w postaci metalowych, rozstawionych na placu krzeseł, które mają przypominać o rozrzuconym mieniu (meblach, rzeczach osobistych), które po likwidacji getta pokrywało plac i wszystkie ulice dzielnicy. Na nieodległych ulicach Limanowskiego i Lwowskiej zachowały się fragmenty murów otaczających getto krakowskie. Na samym placu natomiast jest jeszcze jedno miejsce szczególnie warte zobaczenia – Apteka pod Orłem. Jej właściciel, Polak, Józef Pankiewicz uzyskał od okupacyjnych władz zgodę na prowadzenie apteki na terenie getta. Przez cały okres istnienia zamkniętej dzielnicy wykorzystywał swoją działalność farmaceutyczną jako skuteczny kamuflaż dla niesienia pomocy ludności żydowskiej. Razem z zatrudnianymi przez siebie pracownicami zajmowali się dostarczaniem żywności, leków, przekazywaniem dokumentów. Apteka stała się dla ludności getta miejscem spotkań, tu toczyło się życie kulturalne, intelektualne i towarzyskie. Tą niezwykłą historię opowiada bardzo ciekawa ekspozycja przygotowana przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
Getto Krakowskie – zwiedzanie z przewodnikiem
Dawne getto krakowskie pełne jest miejsc pamięci, które nie tylko warto, ale po prostu trzeba odwiedzić. Przecież mamy obowiązek pamiętać!
Zapraszamy również na zwiedzanie z naszymi znakomitymi przewodnikami miejsc związanych z dramatem krakowskich Żydów podczas II wojny światowej.
